Hee finɛ, glesi hagbɛ ce lɛ kpodo jikpá mɛwi lɛ kpo! Ðó un nɔ sà nǔ e nɔ hɛn nǔ xú lɛ é wutu ɔ, è nɔ kanbyɔ mì hwɛhwɛ ɖɔ nǔ enɛ lɛ ka sɔgbe bɔ è na zán ɖò glelilɛ e mɛ è ma nɔ zán nǔkún-yiya ɖè ǎ é mɛ à jí. Nùkanbyɔ ɖaxó ɖé wɛ, bo lɛ́ jɛxa ɖɔ è ni na xósin tɔn tlítlí. Enɛ wu ɔ, mi nú mǐ ni byɔ mɛ tlɔlɔ bo ba dò nú nǔ e ɖò nǔ e nɔ hɛn nǔ xú lɛ é zinzan ɖò glelilɛ e mɛ è ma nɔ zán nǔ e è nɔ zán nǔ e nɔ hɛn nǔ gblé dó mɛ wu lɛ é dó bló é mɛ é ǎ.
Nukɔntɔn ɔ, mi nú mǐ ni mɔ nukúnnú jɛ nǔ e nǔ e nɔ hɛn nǔ xú lɛ é nyí é wu. Ðò xógbe klewun mɛ ɔ, nǔ e nɔ hɛn sin xú lɛ é wɛ nyí nǔ ɖěɖee nɔ ɖè hlɔnhlɔn e ɖò sin jí é kpò é. Enɛ nɔ zɔ́n bɔ sìn nɔ gbakpé ganji lobo nɔ byɔ ayikúngban ɔ mɛ ganji. Ðò glelilɛ linu ɔ, enɛ xlɛ́ ɖɔ atín lɛ sixu mɔ sìn kpo nǔɖuɖu kpo bɔkun, bɔ enɛ na zɔ́n bɔ ye na sù ganji bo na lɛ́ ɖó lanmɛ syɛn hunsin ɖagbe.
Dìn ɔ, enyi è na ɖɔ xó dó glelilɛ e è ma nɔ zán nǔ e è nɔ ylɔ ɖɔ organisation é jí ǎ ɔ, sɛ́n kpo tuto kpo syɛnsyɛn lɛ tíìn bo nɔ ɖɔ nǔ e è sixu zán é kpo ee è ma sixu zán ǎ é kpo. Glesi e è nɔ zán nǔ e è nɔ ylɔ ɖɔ biologique é dó wà nǔ na é bǐ wɛ nyí ɖɔ è ni w’azɔ̌ ɖò bǔ xá nǔɖiɖó lɛ, è ni nyì alɔ nú nǔ e è nɔ zán dó bló nǔ e è nɔ ylɔ ɖɔ synthétiques é, bo lɛ́ bló bɔ nǔ e lɛlɛ̌ dó mǐ lɛ é na nɔ jlɛ̌ jí. Enɛ wu ɔ, nǔkanbyɔ ɖaxó ɔ wɛ nyí ɖɔ, nǔ e nɔ hɛn nǔ xú lɛ é ka nɔ sɔgbe xá tutoblonunu nǔɖogbɛ enɛ tɔn à?
Xósin ɔ wɛ nyí ɖɔ, é nɔ sín. Nǔ e nɔ hɛn nǔ xú lɛ é alɔkpa vovo wɛ tíìn, bɔ ye bǐ wɛ sɔgbe nú glelilɛ e è ma nɔ zán nǔ e è nɔ ylɔ ɖɔ glelilɛ é ǎ. È nɔ sɔ́ nǔ e nɔ hɛn nǔ xú lɛ é ɖé lɛ dó bló na, bɔ ye nyí nǔ e è ma nɔ zán ɖò glelilɛ nǔkún-yiya tɔn mɛ ǎ é. Hwɛhwɛ ɔ, nǔ e nɔ hɛn nǔ xú lɛ é enɛ lɛ nɔ gosin nǔ e è nɔ mɔ ɖò ami mɛ lɛ é mɛ, bɔ ye sixu wà nǔ dó ayikúngban ɔ wu.
Amɔ̌, nǔ e nɔ hɛn nǔ xú lɛ é kpo nǔ e nɔ hɛn nǔ xú lɛ é kpo lɔ ɖò axi ɔ mɛ. È nɔ sɔ́ atín- alǒ nǔ e nɔ hɛn nǔ gblé lɛ é dó bló nǔ enɛ lɛ na. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, ami jɔwamɔ tɔn lɛ alǒ nǔ e è nɔ ɖè sín atín lɛ mɛ lɛ é mɛ wɛ è nɔ mɔ nǔ e nɔ hɛn nǔ xú lɛ é ɖé lɛ ɖè. Nǔ e nɔ hɛn nǔ xú ɖò ayikúngban jí lɛ é nɔ sɔgbe xá nǔgbododó glelilɛ tɔn lɛ hugǎn ɖó ye nɔ wà nǔ dó ayikúngban ɔ wu sɔmɔ̌ ǎ, bo sixu lɛ́ gbà ɖò ayikúngban ɔ jí ɖò jɔwamɔ linu.
Nǔ taji e è nɔ mɔ ɖò nǔ e nɔ hɛn nǔ xú lɛ é zinzan mɛ ɖò glelilɛ e mɛ è ma nɔ zán nǔkún-yiya ɖè ǎ é mɛ é ɖokpo wɛ nyí ɖɔ è nɔ zán sìn ganji. Ðò xá gègě mɛ ɔ, sin nyí nǔ xɔ akwɛ ɖé, bɔ é ɖò taji tawun ɖɔ è ni zán sìn sín tɔ̀ ɖokpo ɖokpo ganji. Nǔ e nɔ bló bɔ sìn nɔ xú lɛ é nɔ d’alɔ bɔ sìn nɔ byɔ ayikúngban ɔ mɛ d’eji, bo nɔ ɖè sìn e nɔ sà gbɔn ayikúngban ɔ jí é kpo jɔhɔn e nɔ xú é kpo kpò. Enɛ xlɛ́ ɖɔ è kún nɔ zán sìn kpɛɖé ó, bɔ atín lɛ tlɛ sixu mɔ jɔhɔn e sín hudo ye ɖó é ɖò akú hwenu.
Nǔ ɖevo e nyɔ́ é wɛ nyí ɖɔ é nɔ yí nǔɖuɖu ɖagbe hugǎn. Nú sìn sixu gbɔn ayikúngban ɔ jí bɔkun ɔ, é sixu hɛn nǔɖuɖu lɛ gɔ́ nú éɖée. Enɛ nɔ d’alɔ atín lɛ bɔ ye nɔ yí nǔ taji lɛ kpo vitamine lɛ kpo ganji, bɔ enɛ nɔ zɔ́n bɔ nǔkún lɛ nɔ syɛn bo nɔ lɛ́ na sínsɛ́n hugǎn. Ðò glelilɛ ɖagbeɖagbe lɛ mɛ ɔ, fí e è nɔ sɔ́ ayi ɖó ayikúngban ɖagbe ɖiɖó jí bo nɔ lɛ́ bló bɔ nǔ lɛ nɔ sù ɖè é ɔ, enɛ sixu nyí ayihun-ɖyɔtɔ́ nǔgbo ɖé.
Amɔ̌, é nyí hwesivɔ kpo jǐnukúnsin kpo bǐ wɛ ǎ. Nǔ nyanya ɖé lɛ tíìn bɔ è sixu mɔ ɖò nǔ e nɔ hɛn nǔ xú lɛ é zinzan ɖò glelilɛ e mɛ è ma nɔ zán nǔ e nɔ hɛn nǔ gblé dó mɛ wu ǎ lɛ é mɛ é mɛ. Nǔ e nɔ ɖó adohu adohu nú mɛ é ɖokpo wɛ nyí nǔ e é nɔ wà dó nǔvínúví kpɛví kpɛví e ɖò ayikúngban jí lɛ é wu é. Nǔ e nɔ hɛn nǔ xú lɛ é ɖé lɛ, kaka jɛ nǔ jɔwamɔ tɔn lɛ jí, sixu wà nǔ dó lee nǔvínúví lɛ, xɛví lɛ kpo nǔvínúví kpɛví kpɛví ɖevo e ɖò ayikúngban ɔ jí lɛ é kpo nɔ nɔ jlɛ̌ jí gbɔn é wu. Nǔvínúví kpɛví kpɛví enɛ lɛ nɔ wà azɔ̌ taji ɖé ɖò lanmɛ na nɔ ganji ayikúngban ɔ tɔn kpo nǔɖuɖu lɛ sín xixo kpo mɛ, enɛ wu ɔ, nǔ ɖebǔ e na hɛn nǔ gblé dó mɛ wu é sixu ɖó nǔ e na jɛ ɖò hwenu línlín mɛ lɛ é.
Nǔ ɖevo wɛ nyí ɖɔ nǔ e kpò lɛ é sixu kplé. Hwenu ɖò yiyi wɛ é ɔ, enyi è nɔ zán nǔ e nɔ hɛn nǔ xú lɛ é azɔn mɔkpan ɔ, é sixu zɔ́n bɔ nǔ e nɔ hɛn nǔ gblé dó ayikúngban ɔ wu lɛ é alǒ nǔ ɖevo lɛ na kplé ɖò ayikúngban ɔ jí. Enɛ sixu wà nǔ dó ayikúngban ɔ sín ɖagbe kpo nǔkún lɛ sín lanmɛ na nɔ ganji kpo wu. É ɖò taji ɖɔ è ni zán nǔ e nɔ hɛn nǔ xú lɛ é ɖò jlɛ̌ jí, bo lɛ́ cyan nǔ e è tuùn ɖɔ ye kún nɔ hɛn nǔ gblé dó mɛ wu ó lɛ é.
Enɛ wu ɔ, nɛ̌ a ka na wà gbɔn bo tuùn ɖɔ nǔ e nɔ hɛn nǔ xú é ɖé sɔgbe xá glelilɛ e è ma nɔ zán nǔ e nɔ hɛn nǔ gblé dó mɛ wu ǎ lɛ é? Akpáxwé nukɔntɔn ɔ wɛ nyí ɖɔ è ni ba nǔ e è na kúnnuɖewema ɖɔ ye nyí nǔ e è ma nɔ zán nǔ e è nɔ ylɔ ɖɔ organic é ǎ lɛ é. Tutoblonunu gegě tíìn bo nɔ na kúnnuɖewema e xlɛ́ ɖɔ nǔ e è sɔ́ nǔkún-yiya dó bló na lɛ é nyí é, ɖi nǔ e è nɔ ylɔ ɖɔ USDA Organic é ɖò États-Unis. Nǔ e è na kúnnuɖewema enɛ lɛ é nɔ zɔ́n bɔ nǔ e è bló é nɔ sɔgbe xá nǔgbododó syɛnsyɛn lɛ, bɔ nǔ e è sɔ́ nǔ e è nɔ ylɔ ɖɔ synthétique é dó bló na lɛ é ɖě nɔ ɖ’emɛ ǎ.
A sixu lɛ́ ba dò nú nǔ e ɖò nǔ e nɔ hɛn nǔ xú é mɛ lɛ é. Ba nǔ e è sɔ́ nǔ e ɖò ayikúngban jí lɛ é kpo nǔ e è sixu vɔ́ blóɖó lɛ é kpo dó bló na lɛ é. Kpɔ́n nǔ e è wlan dó nǔ ɔ jí é ɖɔ akpágbánúmɛ alǒ nǔ e è ɖó dogbó na lɛ é ɖě ɖò finɛ à jí, lobo hɛn dó ayi mɛ ɖɔ emi xwedó alixlɛ́mɛ e mɛ e bló é na lɛ é ganji.
Ðò azɔ̌xwé mǐtɔn ɔ, mǐ nɔ xwlé nǔ e nɔ hɛn nǔ xú lɛ é gègě mɛ, bɔ è bló ye ɖó vo nú glelilɛ e è ma nɔ zán nǔ e è nɔ ylɔ ɖɔ glelilɛ é ǎ lɛ é. Nǔ e mǐ nɔ sà lɛ é ɔ, nǔ e è nɔ zán ɖò jɔwamɔ linu lɛ é wɛ è sɔ́ dó bló na, bɔ è nɔ lɛ́ yí kúnnuɖewema ɖɔ ye nyí nǔ e è ma nɔ zán nǔ e è nɔ ylɔ ɖɔ organic é ǎ lɛ é. Mǐ ko tɛ́n ye kpɔ́n tawun bo na dó tuùn ɖɔ ye ɖò ayijayǐ mɛ nú ayikúngban ɔ, bo lɛ́ nyɔ́ zán ɖò ayikúngban ɔ sín jɔhɔn kpo atín lɛ sín susu kpo mɛ.
Nú mi ma ko tuùn ɖɔ nǔ e nɔ hɛn nǔ xú lɛ é sɔgbe xá gle mitɔn ɔ ǎ ɔ, mi hɛn ɔ mi na bló tɛnkpɔn kpɛví ɖé hwebinu. Sɔ́ nǔ e nɔ hɛn nǔ xú é dó fí kpɛví ɖé ɖò gle towe mɛ bo nɔ kpɔ́n nǔ e mɛ é nɔ tɔ́n kɔ dó lɛ é. Sɔ́ atín e ɖò fí e è kpé nukún dó wu ɖè é sín susu kpo lanmɛ na nɔ ganji kpo jlɛ́ dó ɖěɖee ɖò fí e è ma kpé nukún dó ye wu ɖè ǎ é wu. Enɛ na zɔ́n bɔ a na tuùn lee nǔ e nɔ hɛn nǔ xú é nɔ w’azɔ̌ gbɔn ɖò ayikúngban towe kpo ninɔmɛ ayikúngban ɔ tɔn kpo jí é ganji.
Ðò vivɔnu ɔ, nǔ e nɔ hɛn nǔ xú lɛ é sixu nyí azɔwanú xɔ akwɛ ɖé ɖò glelilɛ e ma nɔ hɛn nǔ gblé dó mɛ wu ǎ é mɛ, amɔ̌, é ɖò taji ɖɔ è ni cyan nǔ e sɔgbe lɛ é. Nǔ e nɔ hɛn nǔ xú lɛ é kpo nǔ e nɔ hɛn nǔ xú lɛ é kpo sixu d’alɔ bɔ sin na nɔ kpɔ́n te, bɔ nǔɖuɖu na lɛ́ ɖu ganji, amɔ̌, è ɖó na zán ye ganji bo na dó sixu nyì alɔ nú nǔ nyanya ɖebǔ e na wà dó lanmɛ na nɔ ganji ayikúngban ɔ tɔn wu é. Enyi a jló na tuùn nǔ gègě dó nǔ e nɔ hɛn jɔhɔn xú lɛ é wu alǒ a ɖó nǔkanbyɔ ɖebǔ hǔn, ma gɔn xɛsi ɖi bo kàn nǔ byɔ mǐ ó. Mi ɖo fi bo na do d'alɔ mi bɔ mi na ze gbeta ɖagbe lɛ nu gle mitɔn.
Bɔ enyi a jló na tuùn nǔ gègě dó nǔ e mǐ nɔ bló lɛ é tɛnkpɔn kpo lee ye nɔ hɛn nǔ ɖagbe lɛ wá gbɔn é kpo wu hǔn, a sixu kpɔ́n .4-tɛnkpɔndfgsdfg. Wema elɔ na tinmɛ tlítlí dó tɛnkpɔn syɛnsyɛn e mǐ nɔ zán bo na dó tuùn ɖɔ nǔ e mǐ nɔ zán dó hɛn nǔ xú lɛ é nɔ w’azɔ̌ ganji bo lɛ́ ɖò ayijayǐ mɛ é wu.
Enɛ wu ɔ, mi ma gɔn xó ɖɔ xá mi ó, enyi mi ɖò biba na bló bɔ gle mitɔn e mɛ è nɔ bló nǔkún-yiya ɖè é na w’azɔ̌ ganji kpodo nǔ e nɔ hɛn nǔ xú lɛ é kpo ɔ nɛ. Akpakpa ɖò sisɔ mǐ wɛ tawun ɖɔ mǐ ni ɖɔ xó dó hudo towe lɛ jí lobo na mɔ xósin e sɔgbe hugǎn é nú we. Mi nu mi na w'azɔ ɖo kpɔ bo na do jinukún ɖagbe, bo na nɔ te!
Nǔ e è mɔ lɛ é
- Smiti‚ J. (2020). Glesilɛzɔ́: Nǔgbododó lɛ kpo Nǔwiwa lɛ kpo. Wema Green Earth tɔn lɛ.
- Jɔnsɔn‚ A. (2019). Nǔ E Nǔ E Nɔ Fɔ́n Ayikúngban ɔ É Nɔ Wà Dó Lanmɛ Na Nɔ Ganji Ayikúngban ɔ Tɔn Wu É. Xójlawema Glesilɛ Tɔn, 35(2), 123-135.
- Azɔ̌xwé E Nɔ Kpé Nukún Dó Nǔ E È Nɔ Zán Ðò Gbɛ̀ Mɛ É Wu É (OMRI). (2021). OMRI sín nǔ e è nɔ sà lɛ é sín wěma. È yí ɖò [tɛn ɛntɛnɛti tɔn OMRI tɔn] jí.
